Noce stają się coraz dłuższe, a na niebie spotykają się Księżyc, planety i gromady gwiazd. Nowa infografika przedstawia najpiękniejsze zjawiska astronomiczne jesieni 2026 roku.
Saturn, Neptun i Uran są w dogodnej pozycji do obserwacji. Mars przechodzi przez gromadę gwiazd Żłóbek, a później spotyka się z Jowiszem. Tym razem uwzględniono również rzadkie zakrycie Wenus przez Księżyc na dziennym niebie.
W tej infografice znajdziesz szybki przegląd wydarzeń. Więcej informacji o poszczególnych zjawiskach znajduje się w tekście towarzyszącym.
Przyjemnych obserwacji!
Możesz wykorzystać tę grafikę na swojej stronie internetowej. Prosimy wówczas o dodanie odnośnika do www.astroshop.pl.
Wrzesień
08./09.09.2026 Księżyc spotyka Jowisza i Żłóbek
We wczesnych godzinach porannych 8 września wąski sierp Księżyca przechodzi przez otwartą gromadę gwiazd Żłóbek, nazywaną również M44. Gromada ta wygląda szczególnie dobrze podczas obserwacji przez lornetkę. Następnego ranka sierp znajduje się poniżej Jowisza. Powstają w ten sposób dwie wyjątkowo piękne konfiguracje nisko nad wschodnim horyzontem. Ważny jest niezasłonięty widok w kierunku wschodnim.
14.09.2026 Księżyc zakrywa Wenus
To jedno z najbardziej ekscytujących wydarzeń jesieni: na dziennym niebie wąski sierp Księżyca przesuwa się przed Wenus. W zależności od miejsca obserwacji planeta znika za Księżycem między około 11:29 a 11:35 i pojawia się ponownie około 12:40.
Ponieważ zjawisko odbywa się w ciągu dnia, a Księżyc znajduje się nisko nad horyzontem, potrzebny będzie teleskop i niezasłonięty widok. Ważne: na niebie znajduje się również Słońce, co jest oczywiste, ponieważ trwa dzień. Nigdy nie szukaj Księżyca i Wenus bez dokładnego planu. Najlepiej prowadzić obserwację za pomocą automatycznie ustawionego montażu i upewnić się, że nie może on przypadkowo skierować się w stronę Słońca.
Po zachodzie Słońca para ponownie pojawi się na wieczornym niebie. Wąski sierp Księżyca i jasna Wenus znajdą się nisko na zachodzie. Również tutaj potrzebny jest odkryty horyzont.
21.09.2026 Złota Rączka
Dzisiaj na Księżycu ponownie pojawia się Złota Rączka. Słońce oświetla już szczyty Montes Jura, podczas gdy równina Zatoki Tęcz wciąż pozostaje w cieniu. Na krawędzi Księżyca powstaje dzięki temu jasny, wygięty łuk.
Gra światła rozpoczyna się wczesnym wieczorem i pozostaje widoczna przez kilka godzin. Złota Rączka jest szczególnie dobrze widoczna około 20:00. Wystarczy lornetka, lecz przez teleskop unoszący się łuk górski wygląda jeszcze piękniej.
23.09.2026 Początek jesieni
Tego dnia Słońce przekracza równik niebieski w kierunku południowym. Dla nas, na półkuli północnej, rozpoczyna się w ten sposób astronomiczna jesień: dzień i noc mają teraz w przybliżeniu taką samą długość. W kolejnych tygodniach zmrok będzie zapadał coraz wcześniej. Dla miłośników obserwacji gwiazd rozpoczyna się szczególnie przyjemny okres, kiedy możemy rozpoczynać obserwacje wcześniej, bez konieczności zmagania się ze zmęczeniem następnego dnia.
26.09.2026 Neptun w opozycji
Dzisiaj Neptun znajduje się po przeciwnej stronie nieba niż Słońce i jest widoczny przez całą noc. Ta odległa planeta przebywa w gwiazdozbiorze Ryb i osiąga jasność około 7,8 mag. Pozostaje więc niewidoczna gołym okiem.
Nawet za pomocą mniejszego teleskopu można dostrzec Neptuna jako gwiazdopodobny punkt. Przy aperturze około 100mm lub większej oraz stabilnej atmosferze można rozpoznać go jako maleńką, niebieskawą tarczkę. Dokładna mapa nieba lub sterowanie GoTo ułatwią jego odnalezienie.
Październik
04.10.2026 Saturn w opozycji
Teraz to Saturn znajduje się w szczególnie dogodnym położeniu na niebie. Znajduje się po przeciwnej stronie nieba niż Słońce, wschodzi wieczorem i pozostaje widoczny przez całą noc. Po północy osiąga najwyższe położenie nad horyzontem.
W teleskopie Saturn pokazuje tarczę planetarną o średnicy około 19,7 sekundy łuku. Jego pierścienie, nachylone pod kątem 9 stopni, są również nieco szerzej otwarte niż w poprzednim roku. Nawet niewielki teleskop wyraźnie oddziela pierścień od planety. Przy większej aperturze widoczne stają się drobne szczegóły i niektóre z jego księżyców.
05.10.2026 Księżyc spotyka Marsa
Przez niemal całą drugą połowę nocy Księżyc znajduje się w odległości nieco ponad jednego stopnia od Marsa. Oba obiekty przebywają w pobliżu gromady gwiazd Żłóbek. Za pomocą lornetki można jednocześnie obserwować czerwonawą planetę, sierp Księżyca i kilka-kilkanaście gwiazd gromady.
06.10.2026 Księżyc spotyka Jowisza
Już następnego ranka Księżyc spotyka się z Jowiszem. Oba obiekty znajdują się bardzo blisko siebie. W ciągu dnia, czego nie możemy bezpośrednio śledzić, ich odległość chwilowo zmniejsza się do około 15 minut łuku.
Księżyc i Jowisza można odnaleźć nad wschodnim horyzontem. Wąski sierp i jasna planeta tworzą piękny motyw do fotografii krajobrazowej.
08.10.2026 Drakonidy
Drakonidy pochodzą z gwiazdozbioru Smoka. Punkt, z którego pozornie wybiegają, wieczorem znajdzie się wysoko na niebie. Dlatego obserwację można rozpocząć zaraz po zapadnięciu ciemności.
Trudno przewidzieć, ile meteorów pojawi się podczas tego roju. W niektórych latach pozostaje on niepozorny, a w innych niespodziewanie występuje zwiększona aktywność. Warunki w 2026 roku są szczególnie dobre: Księżyc jest oświetlony tylko w około jednym procencie i niemal nie przeszkadza w obserwacjach.
11./12.10.2026 Mars w gromadzie gwiazd Żłóbek
Dla nocnych marków i rannych ptaszków jest to wyjątkowe wydarzenie: podczas drugiej połowy nocy Mars przechodzi przez środek otwartej gromady gwiazd Żłóbek w gwiazdozbiorze Raka. Czerwona planeta wyraźnie wyróżnia się na tle wielu słabszych gwiazd gromady.
Spotkanie najlepiej obserwować przez lornetkę lub teleskop umożliwiający uzyskanie dużego pola widzenia. Jest ono również bardzo interesujące dla astrofotografii: ponieważ Mars znajduje się pośrodku gromady, ten rzadki widok z pewnością warto sfotografować.
22.10.2026 Orionidy
Orionidy osiągają maksimum w nocy z 21 na 22 października. Meteory pochodzą z cząstek pyłu pozostawionych przez kometę Halleya i wpadają w ziemską atmosferę z wyjątkowo dużą prędkością. W dobrych warunkach można zobaczyć około 20 meteorów na godzinę.
W pierwszej połowie nocy przeszkadza jeszcze jasny Księżyc. Zachodzi on około 3:00. Później niebo staje się ciemniejsze, a warunki ulegają poprawie. Najlepszy okres obserwacji przypada więc mniej więcej pomiędzy 3:00 a początkiem świtu.
Listopad
02./03.11.2026 Księżyc spotyka Marsa i Jowisza
W nocy 2 listopada, podczas drugiej połowy nocy, Księżyc, Mars i Jowisz tworzą trio. Jowisz wyróżnia się dużą jasnością, natomiast Marsa można rozpoznać po jego wyraźnie czerwonawym zabarwieniu.
Następnego ranka Księżyc wyprzedzi już obie planety. Układ obiektów wyraźnie się przez to zmieni, warto więc spojrzeć w niebo w oba te dni.
12.–18.11.2026 Mars spotyka Jowisza
Przez kilka dni Mars i Jowisz zbliżają się do siebie na porannym niebie, a następnie mijają. Między 15 a 17 listopada ich odległość wynosi zaledwie około 1,2 stopnia. Dzięki temu obie planety mieszczą się jednocześnie w polu widzenia wielu teleskopów i lornetek.
Jasność i barwa sprawiają, że para jest szczególnie efektowna: Jowisz świeci znacznie jaśniej, a Mars mimo niższej jasności wyróżnia się pomarańczowo-czerwonym kolorem. Spotkanie można śledzić przez kilka nocy.
17.11.2026 Leonidy
Rój Leonidów osiąga maksimum w nocy z 17 na 18 listopada. Ich radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Lwa. Przy około 10–20 meteorach na godzinę rój jest zazwyczaj dość spokojny, choć czasami zdarzają się wybuchy aktywności. Spadające gwiazdy poruszają się bardzo szybko i niekiedy pozostawiają jasne ślady.
Księżyc zachodzi jeszcze w pierwszej połowie nocy. W drugiej połowie panują więc dobre warunki do obserwacji meteorów. Wtedy również Lew znajduje się wyżej nad horyzontem.
19.11.2026 Złota Rączka
Po raz drugi tej jesieni na Księżycu pojawia się Złota Rączka. Szczyty Montes Jura są już oświetlone światłem słonecznym, podczas gdy Zatoka Tęcz wciąż pozostaje w ciemności. Do obserwacji wystarczy lornetka. W teleskopie i nieco większych powiększeniach poszarpany krajobraz górski jest widoczny jeszcze lepiej.
21.11.2026 Merkury widoczny rano
Merkury osiąga największą zachodnią elongację od Słońca. Zapewnia to najlepszą poranną widoczność tej planety w roku. Merkury wschodzi około godziny i 45 minut przed Słońcem i pojawia się nisko nad wschodnim horyzontem.
Rozpocznij poszukiwania około 1,5 godziny przed wschodem Słońca. Lornetka pomoże odnaleźć Merkurego w blasku świtu. Gdy tylko Słońce wzejdzie, należy zakończyć obserwację.
25.11.2026 Uran w opozycji
Dzisiaj Uran znajduje się po przeciwnej stronie nieba niż Słońce i jest widoczny przez całą noc. Planeta przebywa w gwiazdozbiorze Byka i osiąga jasność około 5,6 mag. Pod bardzo ciemnym niebem znajduje się więc teoretycznie na granicy widoczności gołym okiem. Lornetka znacznie ułatwi poszukiwania.
W teleskopie Uran wygląda jak mała, zielonkawoniebieska tarczka. Ponieważ pełnia miała miejsce zaledwie dzień wcześniej, światło Księżyca silnie rozjaśni niebo. Warunki obserwacji są więc lepsze kilka dni przed opozycją lub po niej. Uran pozostaje wtedy nadal widoczny przez prawie całą noc, a Księżyc nie będzie aż tak przeszkadzał przy namierzaniu planety.
30.11.2026 Księżyc spotyka Marsa, Jowisza i Regulusa
Pod koniec miesiąca Księżyc, Mars i Jowisz spotykają się na porannym niebie. Dołącza do nich Regulus, najjaśniejsza gwiazda Lwa. Jowisz i Księżyc są najbardziej wyraziste. Mars znajduje się nieco dalej i można go rozpoznać po czerwonawej barwie. Zjawisko będzie widoczne w drugiej połowy nocy nad wschodnim horyzontem.
