Fotografowanie Drogi Mlecznej: jak to naprawdę działa

Fotografowanie Drogi Mlecznej – ale od czego zacząć? W tym artykule krok po kroku wyjaśnimy, jak wykonać swoje pierwsze zdjęcie astronomiczne z szerokim polem widzenia.

Każdy, kto choć raz miał okazję podziwiać naprawdę ciemne, czyste letnie niebo, wie, jak imponujący widok stanowią niezliczone gwiazdy widziane gołym okiem. Wygląda to niemal tak, jakby na firmamencie wisiały lekkie chmury – jednak w rzeczywistości patrzysz tam na gęste obszary pyłu i gwiazd naszej galaktyki.

Być może zdarzyło się Państwu już kiedyś w takiej chwili wyciągnąć smartfon, by po chwili ze smutkiem stwierdzić: zdjęcie jest zaszumione, gwiazdy zamieniły się w smugi lub obraz jest po prostu czarny. Doskonale to znam. Dlatego pokażę Państwu, jak planuję swoje zdjęcia Drogi Mlecznej i jak dzięki odpowiedniej wiedzy można robić imponujące ujęcia.

Aby udanie uchwycić Drogę Mleczną, polecam następujący sprzęt:

• Aparat z trybem ręcznym: najlepiej lustrzanka lub bezlusterkowy aparat systemowy. Matryca pełnoklatkowa jest zaletą ze względu na lepszą odporność na szumy, ale nie jest konieczna.
• Obiektyw szerokokątny o dużej jasności: im mniejsza ogniskowa i im większa przysłona (mała wartość F, np. f/1,8 lub f/2,8), tym lepiej.
• Stabilny statyw: ponieważ czas naświetlania wynosi wiele sekund, niezbędna jest stabilna podstawa.
• Wyzwalacz zdalny lub interwałowy: aby uniknąć drgań podczas naciskania spustu.
• System śledzenia gwiazd (Star Tracker): Dzięki niemu gwiazdy pozostają punktami na niebie pomimo ruchu obrotowego Ziemi.

Ponieważ Droga Mleczna rozciąga się na ogromnym obszarze nieba, potrzebny jest szeroki kadr. W moim aparacie pełnoklatkowym najczęściej używam ogniskowej 14 mm. Jeśli korzystasz z aparatu z matrycą APS-C, aby uzyskać podobny efekt, odpowiadałoby to ogniskowej około 10 mm.

Nie należy jednak przesadzać z szerokim kątem (obiektyw typu „rybie oko”), chyba że lubi się ten specyficzny efekt. Przy ekstremalnie szerokim kącie często pogarsza się odwzorowanie gwiazd na krawędziach kadru (zniekształcenia) oraz wierność odwzorowania kolorów. Ponadto trudniej jest naturalnie wkomponować pierwszy plan w kompozycję. Alternatywnie można sfotografować pierwszy plan przy użyciu innej ogniskowej niż ta zastosowana do zdjęcia Drogi Mlecznej. Oczywiście wtedy obróbka zdjęć staje się trudniejsza.

Jako tracker/montowanie używam LX Quattro firmy Omegon. Nie wymaga on żadnych akumulatorów ani baterii i działa wyłącznie mechanicznie. Jest idealny do fotografowania Drogi Mlecznej. A kto później będzie pracował z dłuższymi ogniskowymi, nawet do 80 mm, również będzie z niego zadowolony. 

Zanim spakujesz swój aparat, wyjaśnijmy kilka kluczowych kwestii:

• Kiedy jest nowiu? To ważna kwestia. Światło księżyca przyćmiewa delikatne szczegóły Drogi Mlecznej. Warto więc wybrać okres wokół nowiu.
• Czy miejsce, w którym się znajduję, jest wystarczająco ciemne? Zanieczyszczenie światłem to największy wróg. Korzystam w tym celu z narzędzi takich jak Lightpollutionmap, aby znaleźć miejsca, w których na południu (tam znajduje się centrum galaktyki) przez co najmniej 50 km panuje prawdziwa ciemność.
• Jak wygląda mój pierwszy plan? Zdjęcie zawierające wyłącznie gwiazdy często wydaje się płaskie. Szukam interesujących sylwetek, takich jak kaplice, charakterystyczne drzewa lub panoramy górskie. Moja rada: unikajcie zbyt drobnych obiektów, takich jak słupy energetyczne lub drzewa z liśćmi, znajdujących się w bezpośrednim świetle gwiazd, ponieważ później, podczas „stacking” (łączenia zdjęć), niezwykle trudno jest je wyretuszować.

Wskazówka dla profesjonalistów: Skorzystaj z aplikacji takich jak PhotoPills lub Stellarium, aby już w ciągu dnia dokładnie sprawdzić, kiedy i gdzie na niebie pojawi się Droga Mleczna.

• Gdy statyw jest już ustawiony, a kadr wybrany, postępuję w następujący sposób:Zanim włączę system śledzenia (tracker), wykonuję osobny, bardzo długi czas naświetlania dla pierwszego planu. Dzięki temu Droga Mleczna jest wprawdzie rozmyta z powodu ruchu obrotowego Ziemi, ale krajobraz jest odwzorowany z niewielkim poziomem szumów i dużą szczegółowością.
  • Ostrość: Koniecznie ustaw ją ręcznie! Znajdź jasną gwiazdę, skorzystaj z lupy na wyświetlaczu i obracaj pokrętło, aż gwiazda stanie się niewielką, ostrą kropką.
  • Format: Fotografuj wyłącznie w formacie RAW. Wyłącz korekcje wbudowane w aparat (redukcja szumów, korekcja winietowania), ponieważ w astrofotografii często powodują one dziwne artefakty.
  • Przykładowe ustawienia: ISO 1600 (lub 3200), przysłona f/2,8, czas naświetlania ok. 30 sekund.
• 2. Ostrość i ustawienia
• 1. Ostry pierwszy plan

3. Aktualizacja i nakładanie

Teraz włączam tracker. Kompensuje on ruch obrotowy Ziemi, dzięki czemu mogę wydłużyć czas naświetlania, nie powodując, że gwiazdy zamieniają się w smugi. Aby uzyskać zdjęcie o naprawdę niskim poziomie szumów, nie robię tylko jednego zdjęcia, ale całą serię (np. 40 zdjęć po 30 sekund). Daje to łączny czas naświetlania wynoszący 20 minut.

Wróciliście już do ciepłego pomieszczenia, noc wciąż daje się we znaki, ale na karcie pamięci czekają już dziesiątki zdjęć w formacie RAW. Teraz zaczyna się druga część pracy: nakładanie zdjęć.

W tym celu polecam bezpłatne narzędzie Sequator. Jest ono intuicyjne i zapewnia doskonałe wyniki.

- Załaduj swoje zdjęcia gwiazd jako „Star Images”.
- Wybierz zdjęcie referencyjne z środkowej części serii.
- Skorzystaj z funkcji „Irregular Mask”, aby z grubsza zaznaczyć niebo, a podczas komponowania wybierz opcje „Align Stars” oraz „Freeze Ground”.

Na koniec łączę w programie Photoshop złożony obraz Drogi Mlecznej z moim osobnym zdjęciem pierwszego planu. Za pomocą funkcji Zaznaczenie – Wybierz obiekt – Niebo zazwyczaj można bardzo precyzyjnie zamaskować pierwszy plan. Dzięki temu mogę edytować Drogę Mleczną i krajobraz osobno (kontrast, kolory, ostrość), zanim połączę je w gotowe zdjęcie. Można to zrobić również w programach GIMP lub Affinity Photo

Teraz Państwa kolej

Fotografowanie Drogi Mlecznej to świetny sposób na rozpoczęcie przygody z astrofotografią. Przy minimalnym nakładzie pracy można stworzyć zdjęcia, których większość ludzi nigdy nie widziała na własne oczy.

Proszę o cierpliwość wobec siebie. Mi też rzadko udawało się osiągnąć idealny efekt za pierwszym razem. Nie poddawaj się, następne zdjęcie na pewno będzie lepsze!

Masz pytania dotyczące ustawień lub sprzętu? Chętnie pomożemy na naszych profilach w mediach społecznościowych.

Marc-Antonio, znany w Internecie jako astronomical_horizon, jest zapalonym astrofotografem najchętniej korzystającym z teleskopów zwierciadlanych o dużej światłosile. Jego specjalnością są małe mgławice planetarne. Oprócz gwiazd jego serce bije dla botaniki. Zna lokalną florę jak własną kieszeń. W wolnych chwilach, sięga również po gitarę elektryczną.